در نقاشی رنگ روغن، قلمو فقط وسیله‌ای برای برداشتن و پخش کردن رنگ نیست؛ هر قلمو فرم، بافت و کاربرد خاص خودش را دارد و انتخاب درست آن می‌تواند نتیجه کار را کاملاً تغییر دهد. اگر می‌خواهید بدانید هر مدل قلمو برای چه کاری مناسب است و موقع انتخاب به چه ویژگی‌هایی توجه کنید، در این مطلب همراه ما باشید.  

فهرست مطالب

• معرفی انواع قلمو رنگ روغن + کاربرد هرکدام
• قلمو رنگ روغن با موی طبیعی، مصنوعی یا ترکیبی؟
• کدام قلمو رنگ روغن، مناسب من است؟ 
• مارک های معتبر قلمو رنگ روغن را بشناسید.
• نکته مهم بعد از انتخاب و خرید قلمو رنگ روغن
• جمع‌بندی 
• سوالات متداول

معرفی انواع قلمو رنگ روغن و کاربرد هرکدام

هر قلمو در نقاشی رنگ روغن، رد و نتیجه متفاوتی روی بوم به جا می‌گذارد؛ یکی برای پخش کردن رنگ، دیگری برای ایجاد بافت و یکی برای کشیدن ظریف‌ترین جزئیات به کار می‌رود. در ادامه، پراستفاده‌ترین انواع قلمو رنگ روغن و کاربرد هرکدام را با هم بررسی می‌کنیم. 

قلموی سرگرد

قلموی سرگرد یکی از کاربردی‌ترین انواع قلمو در نقاشی رنگ روغن است و به‌دلیل فرم گرد و نوک ظریف، دست هنرمند را برای اجرای ضربه‌های متنوع باز می‌گذارد. با تغییر فشار دست می‌توان از آن هم برای پوشاندن بخش‌های کوچک و هم برای اجرای خطوط ریز و جزئیات استفاده کرد.

کاربرد: زیرسازی نقاشی، اسکامبلینگ، ایمپاستو، اجرای جزئیات و خطوط ظریف

قلموی سرتخت

قلموی سرتخت برای جابه‌جایی و پخش کردن رنگ روی سطح بسیار مناسب است و به‌خصوص در کار با رنگ روغن غلیظ، کنترل خوبی روی رنگ ایجاد می‌کند. لبه صاف آن نیز امکان ایجاد خطوط مشخص، گوشه‌های دقیق و مرزبندی بین بخش‌های مختلف نقاشی را فراهم می‌کند.

کاربرد: پوشاندن سطوح، زیرسازی، ایجاد لبه‌های مشخص، اجرای خطوط و فرم‌های هندسی، ایمپاستو

قلموی فیلیبرت

قلموی فیلیبرت ترکیبی از ویژگی‌های قلموی تخت و گرد است؛ بدنه‌ای تخت دارد اما نوک آن گرد و نرم است. همین فرم باعث می‌شود بتوان با آن هم رنگ را به‌خوبی روی سطح پخش کرد و هم لبه‌ها و فرم‌های نرم‌تری ایجاد کرد؛ به همین دلیل برای محو کردن و ترکیب رنگ‌ها نیز انتخاب مناسبی است.

کاربرد: ترکیب و محو رنگ‌ها، ایجاد فرم‌های نرم و گرد، نقاشی چهره، گل و عناصر طبیعی

قلموی بادبزنی

قلموی بادبزنی به‌دلیل پخش شدن موها در یک سطح پهن، رد قلم متفاوت و ظریفی ایجاد می‌کند. این ویژگی آن را برای ایجاد بافت‌های طبیعی و همچنین نرم کردن و محو کردن مرز بین رنگ‌ها مناسب کرده است.

کاربرد: ایجاد بافت چمن، مو و شاخ‌وبرگ، محو کردن رنگ‌ها، نرم کردن رد قلمو و ایجاد بافت‌های ظریف

قلموی برایت

قلموی برایت در واقع نوعی قلموی تخت با موهای کوتاه‌تر و معمولاً سفت‌تر است. این ساختار به آن کمک می‌کند رنگ غلیظ را به‌خوبی جابه‌جا کند و برای تکنیک‌هایی که به فشار و کنترل بیشتری نیاز دارند، مناسب باشد.

کاربرد: ایمپاستو، ایجاد بافت، پوشاندن بخش‌های کوچک و ایجاد ضربه‌های کوتاه و مشخص

قلموی سرکج

قلموی سرکج با لبه زاویه‌دار خود امکان دسترسی دقیق‌تر به گوشه‌ها و قسمت‌های کوچک را فراهم می‌کند. این فرم برای زمانی مناسب است که بخواهید لبه‌ای مشخص ایجاد کنید یا رنگ را با دقت بیشتری در امتداد یک خط یا منحنی قرار دهید.

کاربرد: اجرای گوشه‌ها، لبه‌های دقیق، جزئیات، سایه‌زنی در بخش‌های کوچک و ایجاد خطوط زاویه‌دار

قلموی ریگر و لاینر

قلموهای لاینر و ریگر موهای باریک و نسبتاً بلندی دارند و برای اجرای خطوط ظریف و ممتد طراحی شده‌اند. این قلموها می‌توانند مقدار مناسبی از رنگ رقیق‌شده را در خود نگه دارند و امکان اجرای یک خط طولانی و یکنواخت را در یک حرکت فراهم کنند.

کاربرد: اجرای شاخه و ساقه، چمن، مو، طناب، نرده، خطوط باریک و سایر جزئیات ظریف

سایز قلمو رنگ روغن

هرکدام از این قلموها در اندازه‌های مختلفی عرضه می‌شوند که معمولاً با اعداد ۰، ۱، ۲، ۳ و... روی دسته مشخص می‌شوند. قلموهای ظریف‌تر و کوچک‌تر از صفر نیز با ۰۰، ۰۰۰، ۰۰۰۰ یا ۲/۰، ۳/۰ و ۴/۰ نشان داده می‌شوند. با این حال، شماره‌گذاری قلموها بین برندهای مختلف استاندارد یکسانی ندارد؛ بنابراین ممکن است اندازه قلموی شماره صفر در یک برند، با قلموی شماره صفر برند دیگر متفاوت باشد. 

در مجموع قلموهای رنگ روغن با سایز:

• بزرگ‌تر از ۶: برای پوشاندن سطوح بزرگ و ضربه‌های پهن
• ۴ تا ۶: برای رنگ‌آمیزی بخش‌های کوچک‌تر
• کوچک‌تر از ۴: برای اجرای جزئیات ظریف

کاربرد دارند.

 دسته قلمو رنگ روغن

قلموها از نظر طول دسته با هم متفاوت‌اند. برای نقاشی رنگ روغن معمولاً قلموهای دسته‌بلند انتخاب می‌شوند، چون به شما اجازه می‌دهند کمی از بوم فاصله بگیرید و در حین کار، نمای کلی نقاشی را بهتر ببینید.

اما برای اجرای جزئیات ظریف، به‌خصوص در نقاشی‌های رئال، نزدیک شدن به بوم تسلط بیشتری برای شما فراهم می‌کنند. در این مواقع، قلموهای دسته‌کوتاه می‌توانند انتخاب مناسب‌تری باشند.

قلمو رنگ روغن با موی طبیعی، مصنوعی یا ترکیبی؟

جنس موهای قلمو روی حرکت قلم، پخش رنگ و بافت نقاشی تأثیر دارد. قلموهای طبیعی از موی حیواناتی مثل خوک، گراز، سمور، اسب و سنجاب ساخته می‌شوند. موی خوک زبر و مقاوم است، به همین دلیل، برای رنگ روغن گزینه‌ای پرکاربرد است.

قلموهای مصنوعی از الیافی مثل نایلون، پلی‌استر و تاکلون ساخته می‌شوند. این الیاف می‌توانند نرم یا سفت باشند. قلموهای مصنوعی باکیفیت، فرم خود را خوب حفظ می‌کنند. دوام مناسبی دارند و قیمتشان هم نسبت به الیاف طبیعی اقتصادی‌تر است.

در مجموع موهای سفت و زبر برای رنگ غلیظ، ایمپاستو و ایجاد بافت مناسب‌اند و موهای نرم برای ترکیب رنگ، لعاب‌گذاری و اجرای جزئیات ظریف کاربرد بیشتری دارند. 

قلموهای ترکیبی نیز الیاف طبیعی و مصنوعی را کنار هم قرار می‌دهند. این ترکیب می‌تواند تعادل مناسبی بین نرمی و استحکام ایجاد کند.

بنابراین، هنگام انتخاب قلمو فقط به جنس مو توجه نکنید. نرمی یا زبری مو و نوع تکنیک نقاشی را هم در نظر بگیرید.

کدام قلمو رنگ روغن، مناسب من است؟ 

انتخاب قلمو به نوع نقاشی و نیاز شما بستگی دارد. برای انتخاب راحت‌تر، این موارد را در نظر بگیرید:

در انتخاب نهایی، سطح تجربه، تکنیک، اندازه بوم و بودجه را کنار هم در نظر بگیرید. لازم نیست برای شروع تعداد زیادی قلمو بخرید؛ چند قلموی مناسب و باکیفیت، برای بسیاری از نقاشی‌ها کافی است.

مارک های معتبر قلمو رنگ روغن را بشناسید.

در میان برندهای خارجی، وینزور، بی.بی ایتالیا (B.B)، گراف و ماریس از گزینه‌های محبوب و باکیفیت هستند و در بین برندهای ایرانی هم پارس‌آرت، رهاورد، خرم و آرتمن  پرطرفدار و کاربردی محسوب می‌شوند.

نکته مهم بعد از انتخاب و خرید قلمو رنگ روغن

نگهداری و شستشوی درست قلمو مهم‌ترین نکته بعد از خرید آن است؛

 بلافاصله بعد از اتمام نقاشی، رنگ اضافه را با یک پارچه تمیز از روی قلمو بگیرید. بعد آن را با وایت اسپریت یا پاک‌کننده مخصوص قلمو بشویید تا رنگ باقی‌مانده خارج شود. در مرحله بعد، قلمو را با آب ولرم و صابون بشویید و در آخر، آب اضافی قلمو را بگیرید، موهای آن را مرتب کنید و بگذارید کاملاً خشک شود. بهتر است بعد از خشک شدن، قلمو را طوری نگه دارید که موهایش رو به بالا باشد تا فرم آن حفظ شود. 

اگر فرصت تمیزکردن فوری قلمو را ندارید، می‌توانید موقتاً آن را در یک پارچه مرطوب و داخل کیسه پلاستیکی قرار دهید تا رنگ روی موها خشک نشود.

جمع‌بندی

انتخاب قلمو در نقاشی رنگ روغن فقط به شکل و سایز آن محدود نمی‌شود. جنس مو، میزان نرمی یا زبری، نوع تکنیک، اندازه بوم و جزئیاتی که قرار است اجرا کنید هم در انتخاب قلموی مناسب تأثیر دارند. برای شروع هم لازم نیست سراغ یک مجموعه بزرگ بروید؛ چند قلموی کاربردی در سایزهای مختلف می‌تواند نیازتان را برطرف کند.

اگر هنوز در انتخاب بین مدل‌های مختلف قلمو تردید دارید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله «بررسی جامع انواع قلمو نقاشی» را بخوانید تا با مدل‌های مختلف قلمو و کاربرد هرکدام بیشتر آشنا شوید و راحت‌تر قلموی مناسب خودتان را انتخاب کنید. 

سوالات متداول

1. آیا می‌توان از قلموهای اکریلیک برای رنگ روغن استفاده کرد؟

بله، اگر قلم‌مو از نظر جنس و مقاومت برای رنگ روغن مناسب باشد. قلم‌موهای مصنوعی باکیفیت معمولاً برای هر دو نوع رنگ قابل استفاده‌اند، اما باید بعد از استفاده به‌خوبی تمیز شوند.

1. برای نقاشی رنگ روغن چند قلمو لازم است؟

برای شروع، سه تا پنج قلم‌مو در شکل‌ها و سایزهای مختلف، مثل گرد، تخت و فیلیبرت، معمولاً برای انجام بیشتر کارهای پایه کافی است.

1. برای ایجاد بافت و رنگ‌گذاری ضخیم، کدام نوع قلمو مناسب‌تر است؟

قلم‌موهای زبر و محکم، به‌ویژه مدل‌های تخت و فیلیبرت با موی طبیعی یا مصنوعی زبر، برای جابه‌جایی رنگ غلیظ و ایجاد بافت مناسب‌ترند.

1. آیا قلموهای رنگ روغن را می‌توان با آب شست؟

به‌تنهایی نه. ابتدا باید رنگ روغن با حلال مناسب مثل وایت اسپریت از قلم‌مو پاک شود و سپس قلم‌مو با آب ولرم و صابون شسته شود.

1. قلموی فیلیبرت برای چه نوع نقاشی‌هایی مناسب است؟

فیلیبرت به‌دلیل ترکیب فرم تخت و نوک گرد، برای ترکیب و محو رنگ، ایجاد فرم‌های نرم و گرد و نقاشی چهره، گل و عناصر طبیعی کاربردی است.