اگر برای اولین بار میخواهید نقاشی روی بوم را تجربه کنید، مهمترین ابزار شما جسارت است. شاید در ابتدا نقاشی روی این سطح سفید کمی دشوار یا حتی ترسناک به نظر برسد، اما کافی است اولین حرکت قلمو را روی بوم انجام دهید؛ از همان لحظه، این حس جای خودش را به لذت خلق یک اثر هنری میدهد.
بوم نقاشی قرنهاست مورد استفاده قرار میگیرد و برخی از قدیمیترین نقاشیهای روی بوم به قرن پانزدهم میلادی بازمیگردند.
در این مطلب، قرار است لوازم نقاشی روی بوم را معرفی کنیم. همچنین نکات مهمی را درباره انتخاب و خرید این ابزارها، به همراه معرفی بهترین برندهای موجود در بازار، مرور خواهیم کرد تا بتوانید با آگاهی بیشتری کار خود را آغاز کنید.
فهرست مطالب
- لوازم نقاشی روی بوم ؛ معرفی ابزارهای ضروری و وسایل تکمیلی
- راهنمای انتخاب و کاربرد لوازم نقاشی روی بوم
- قبل از خرید لوازم نقاشی روی بوم به چه نکاتی توجه کنیم؟
- جدول مقایسه بهترین برندهای لوازم نقاشی روی بوم
- کلام آخر
- سوالات متداول
لوازم نقاشی روی بوم ؛ معرفی ابزارهای ضروری و وسایل تکمیلی
برای شروع نقاشی روی بوم، به چند وسیله اصلی و ضروری نیاز دارید. تهیه این ابزارها برای آغاز کار کافی است و به شما کمک میکند بدون هزینه اضافی، نقاشی را شروع کنید.
ابزارهای ضروری برای نقاشی روی بوم:
- بوم نقاشی
- رنگ (رنگ روغن، اکریلیک یا گواش)
- قلمو در اندازهها و مدلهای مختلف
- مدیوم (متناسب با نوع رنگ)
- پالت رنگ برای ترکیب رنگها
- ظرف یا اسپری آب (برای رنگهای پایه آب مانند اکریلیک و گواش)
- لباس کار یا پیشبند برای جلوگیری از رنگی شدن لباسها
وسایل تکمیلی برای نقاشان حرفهایتر:
پس از کسب تجربه و زمانی که تصمیم گرفتید بهصورت جدیتر نقاشی را ادامه دهید، میتوانید ابزارهای حرفهایتر را نیز تهیه کنید. این وسایل کیفیت کار را افزایش داده و فرآیند نقاشی را آسانتر میکنند.
- جسو (Gesso) برای آمادهسازی سطح بوم
- سهپایه نقاشی برای تسلط بیشتر هنگام کار
- وارنیش برای ایجاد جلوههای مختلف و محافظت از اثر
- کاردک نقاشی برای بافتسازی و اجرای تکنیکهای خاص
- پارچه نخی یا دستمال بدون پرز برای پاک کردن قلمو و تمیزکاری
- ظرف مخصوص شستوشوی قلمو
- صابون مخصوص قلمو برای افزایش عمر و حفظ کیفیت قلموها
راهنمای انتخاب و کاربرد لوازم نقاشی روی بوم
در ادامه به بررسی کامل لوازم نقاشی روی بوم و انواع و کاربرد هر کدام میپردازیم:
1. بوم نقاشی
بوم، مهمترین وسیله برای نقاشی روی بوم است و معمولاً از پارچههای پنبهای، کتان یا الیاف مصنوعی ساخته میشود. سطح بوم با مادهای به نام جسو (Gesso) پوشانده میشود تا بافتی یکنواخت و مقاوم ایجاد کند و از جذب بیش از حد رنگ جلوگیری شود. اگر از بوم خام استفاده میکنید، بهتر است پیش از شروع نقاشی یک یا دو لایه جسو روی آن بزنید.
برای افراد مبتدی، بومهای ساختهشده از الیاف مصنوعی انتخابی اقتصادی و مقرونبهصرفهتر نسبت به بومهای تمام کتان هستند.
بومهای نقاشی در انواع مختلفی عرضه میشوند که هر کدام کاربرد خاص خود را دارند:
بوم نقاشی آماده: بهترین گزینه برای شروع است؛ زیرا روی کلاف کشیده شده، با جسو زیرسازی شده و کاملاً آماده استفاده است.
پنل بوم فشرده: از یک مقوای سخت با روکش پارچه بوم ساخته شده و به دلیل وزن کم و استحکام مناسب، برای نقاشی با رنگ روغن و اکریلیک گزینهای کاربردی است.
بوم دفترچهای: از چند برگ پارچه بوم تشکیل شده که به شکل دفتر صحافی شدهاند و برای تمرین، اتود و آزمایش تکنیکهای مختلف بسیار مناسب است.
رول پارچه بوم: این نوع بوم بهصورت خام یا زیرسازیشده عرضه میشود و میتوانید آن را در ابعاد دلخواه برش بزنید. رول پارچه بوم بیشتر برای هنرمندانی که روی آثار بزرگ کار میکنند، کاربرد دارد.
بهترین گزینه برای شروع بوم نقاشی آماده است.
2. قلمو
بعد از بوم، قلمو از مهمترین لوازم نقاشی روی بوم است. قلموها از الیاف طبیعی، مصنوعی یا ترکیبی از هر دو ساخته میشوند و انتخاب آنها به نوع رنگ و تکنیکی که قصد اجرای آن را دارید بستگی دارد.
بهطور کلی، قلموهای الیاف مصنوعی برای بیشتر تکنیکها مانند اکریلیک، رنگ روغن، گواش و حتی آبرنگ مناسب هستند. در مقابل، الیاف طبیعی زبر بیشتر برای رنگ روغن و الیاف طبیعی نرم برای آبرنگ کاربرد دارند.
برای شروع نقاشی روی بوم، داشتن چند قلموی زیر کافی است:
قلموی تخت: برای رنگآمیزی سطوح بزرگ، ایجاد لبههای صاف و ترسیم اشکال هندسی مناسب است.
قلموی فیلبرت: یکی از پرکاربردترین قلموهاست. نوک گرد آن برای محو کردن رنگها، ایجاد ضربهقلمهای نرم و نقاشی عمومی بسیار مناسب است.
قلموی گرد: این قلمو هم برای اجرای خطوط بلند و روان و هم برای کشیدن جزئیات کاربرد دارد و یکی از ضروریترین قلموها برای شروع است.
قلموی بادبزنی: اگر به نقاشی منظره علاقه دارید، این قلمو برای ایجاد بافت چمن، برگ درختان، آب، سنگ و سایر بافتهای طبیعی بسیار کاربردی است.
هنگام خرید، اندازه قلمو را متناسب با ابعاد بوم انتخاب کنید. همچنین توجه داشته باشید که استاندارد یکسانی برای شماره قلموها وجود ندارد؛ بنابراین ممکن است قلموی شماره ۴ در دو برند مختلف، اندازه متفاوتی داشته باشد.
3. رنگ
تقریباً تمام رنگهای نقاشی را میتوان روی بوم استفاده کرد و انتخاب آنها به سبک و سلیقه شما بستگی دارد. رایجترین رنگهای مناسب برای نقاشی روی بوم عبارتاند از:
رنگ روغن: رنگ روغن به دلیل غلظت، ماندگاری بالا و امکان اجرای جزئیات، یکی از بهترین گزینهها برای نقاشی روی بوم است.
رنگ اکریلیک: اکریلیک بهدلیل خشک شدن سریع، کاربری آسان و قیمت مناسب، محبوبترین انتخاب برای افراد مبتدی و حرفهای محسوب میشود.
گواش: گواش نیز روی بوم قابل استفاده است، اما دوام و چسبندگی آن نسبت به اکریلیک و رنگ روغن کمتر است.
آبرنگ برای نقاشی روی بوم توصیه نمیشود. این رنگ روی سطح بوم بهخوبی کنترل نمیشود و در بافت آن نفوذ میکند؛ بنابراین برای آبرنگ، کاغذ مخصوص آبرنگ انتخاب مناسبتری است.
● رنگهای دانشآموزی یا حرفهای؟
هنگام خرید رنگ، علاوه بر نوع آن، به سطح مهارت خود نیز توجه کنید. رنگها در دو سطح کیفی دانشآموزی(یا مبتدی) و حرفهای عرضه میشوند؛ رنگهای دانشآموزی قیمت مناسبتری دارند و برای یادگیری و تمرین گزینه خوبی هستند. در مقابل، رنگهای حرفهای دارای پیگمنت بیشتر، خلوص بالاتر، پوشش بهتر و مقاومت بیشتری در برابر نور و گذر زمان هستند.
اگر تازه نقاشی را شروع کردهاید، بهتر است ابتدا از رنگهای دانشآموزی استفاده کنید و پس از کسب تجربه، به سراغ رنگهای حرفهای بروید.
برای شروع، تهیه رنگهای زرد، قرمز، آبی و سفید کافی است؛ زیرا با ترکیب آنها میتوانید بیشتر رنگهای موردنیاز خود را بسازید. همچنین در بسیاری از موارد، خرید ست رنگ از نظر قیمت نسبت به خرید تکی رنگها مقرونبهصرفهتر است.
4. مدیوم
مدیوم مادهای است که برای تغییر ویژگیهای رنگ، مانند غلظت، سرعت خشک شدن، بافت و میزان روان بودن آن استفاده میشود. انتخاب مدیوم به نوع رنگ، تکنیک نقاشی و نتیجهای که از کار انتظار دارید بستگی دارد.
مدیوم های رنگ روغن: اگر با رنگ روغن نقاشی میکنید، استفاده از مدیوم بسیار رایج است. روغن بزرک غلظت رنگ را کاهش میدهد، شفافیت آن را افزایش میدهد و زمان خشک شدن را طولانیتر میکند؛ بنابراین فرصت بیشتری برای اجرای تکنیک لایهگذاری خواهید داشت. همچنین وایت اسپریت و تربانتین برای رقیق کردن رنگ، شستوشوی قلمو و تسریع خشک شدن رنگ کاربرد دارند.
مدیومهای اکریلیک: برای رنگ اکریلیک نیز مدیومهای متنوعی وجود دارد. ریتاردر زمان خشک شدن رنگ را افزایش میدهد و برای افراد مبتدی بسیار کاربردی است. مدیوم پورینگ نیز سیالیت رنگ را بیشتر کرده و باعث میشود رنگ بدون ترک خوردن، بهصورت یکنواخت روی سطح پخش شود. مدیومهای بافت و گلیز نیز برای تکنیکهای تخصصیتر استفاده میشوند.
مدیومهای گواش: در نقاشی با گواش نیز مدیومهایی مانند بایندر، اکسگال و کندکننده سرعت خشک شدن رنگ، وجود دارند که برای اجرای برخی تکنیکهای خاص به کار میروند و تهیه آنها برای شروع ضروری نیست.
5. پالت رنگ
پالت رنگ برای ترکیب و آمادهسازی رنگها استفاده میشود و معمولاً از جنس چوب، پلاستیک، فلز، سرامیک یا شیشه ساخته میشود.
هنگام انتخاب پالت، نوع رنگی که استفاده میکنید اهمیت دارد. برای رنگ روغن، پالتهای تخت با سطح کاملاً صاف بهترین انتخاب هستند؛ زیرا ترکیب و کار با رنگ را آسانتر میکنند. اما برای اکریلیک و گواش، پالتهای خانهدار یا تخممرغی گزینه مناسبتری هستند، زیرا از مخلوط شدن ناخواسته رنگها جلوگیری کرده و استفاده از آنها را راحتتر میکنند.
6. لباس کار یا پیشبند
برخی رنگها، بهخصوص رنگ روغن، بهسختی از روی لباس پاک میشوند. به همین دلیل بهتر است هنگام نقاشی روی بوم از پیشبند یا لباس کار استفاده کنید تا بدون نگرانی از کثیف شدن لباسها، روی کار خود تمرکز کنید.
7. اسپری و ظرف آب
برای رنگهای پایه آب مانند اکریلیک و گواش، ظرف آب برای شستوشوی قلمو و اسپری آب برای مرطوب نگه داشتن رنگ کاربرد دارد.
بهتر است دو ظرف آب داشته باشید؛ یکی برای شستوشوی اولیه قلمو و دیگری برای تمیز کردن نهایی، تا رنگهای پالت کدر نشوند.
با داشتن این هفت ابزار، میتوانید نقاشی روی بوم را بهراحتی آغاز کنید. در ادامه، وسایل تکمیلی نقاشی روی بوم را معرفی میکنیم؛ ابزارهایی که برخی از آنها بهراحتی در خانه پیدا میشوند و برخی دیگر بیشتر برای افرادی کاربرد دارند که قصد دارند نقاشی را بهصورت حرفهای و جدیتر دنبال کنند.
8. جسو
بومهای نقاشی آماده با جسو زیرسازی شده و آماده نقاشی هستند اما بومهای خام، بایستی با جسو پوشانده شوند.
جسو برای آمادهسازی سطح بوم استفاده میشود. این ماده ظاهری شبیه رنگ سفید یا چسب رقیق دارد و پس از خشک شدن، سطحی مقاوم و مناسب برای نقاشی ایجاد میکند و از جذب بیش از حد رنگ توسط الیاف بوم جلوگیری میکند.
جسو علاوه بر بوم، برای آمادهسازی سطوحی مانند چوب و پلاستیک نیز کاربرد دارد.
● چگونه با جسو بوم را آماده کنیم؟
برای استفاده از جسو، یک لایه نازک و یکنواخت روی سطح بزنید. پس از خشک شدن، میتوانید سطح را با سمباده نرم صاف کنید و در صورت نیاز لایههای بیشتری اضافه کنید. بهتر است پیش از شروع نقاشی اجازه دهید جسو کاملاً خشک شود.
توصیه میشود ۲۴ ساعت صبر کنید و سپس نقاشی را آغاز نمایید.
9. وارنیش
وارنیش پوششی محافظ است که در پایان کار روی نقاشی اجرا میشود. این ماده علاوه بر محافظت از اثر در برابر گردوغبار، رطوبت و نور، جلوه نهایی نقاشی را نیز مات، نیمهبراق یا براق میکند.
برای افراد مبتدی، خرید وارنیش در ابتدای کار ضروری نیست و بهتر است زمانی تهیه شود که قصد نگهداری یا نمایش اثر را دارید.
10. سهپایه نقاشی
برای شروع کار میتوانید بوم را روی میز قرار دهید یا به دیوار تکیه دهید، اما استفاده از سهپایه باعث راحتی بیشتر، کنترل بهتر قلمو و تسلط بالاتر هنگام نقاشی میشود.
سهپایهها در مدلهای مختلفی مانند رومیزی، جعبهای، تاشو (صحرایی)، آکاردئونی، طرح A و H، هندلی و چرخدار عرضه میشوند. مدلهای بزرگتر و چرخدار بیشتر برای بومهای بزرگ و کارهای حرفهای کاربرد دارند.
11. کاردک
کاردک یکی از ابزارهای کاربردی در نقاشی روی بوم است که برای ترکیب رنگها روی پالت، پاک کردن رنگ خیس و اجرای تکنیکهای بافتدار استفاده میشود.
با کمک کاردک میتوانید لایههای ضخیم رنگ را به روش ایمپاستو اجرا کنید و بافتهای برجسته یا سطوح صاف ایجاد کنید. همچنین تمیز کردن کاردک نسبت به قلمو بسیار سادهتر است و معمولاً با یک دستمال بهراحتی پاک میشود.
12. پارچه نخی
پارچه نخی ابزار ساده اما کاربردی برای نگهداری بهتر از قلموهاست. از پارچه نخی برای پاک کردن رنگ اضافی روی قلموها استفاده میشود.
13. صابون و ظرف مخصوص شستشوی قلمو
برای تمیز کردن و افزایش عمر قلموها، استفاده از ظرف مخصوص شستوشو و صابون قلمو توصیه میشود. در برخی از این ظرفها، فنری تعبیه شده که قلموها را نگه میدارد و از تماس مستقیم آنها با کف ظرف و تغییر شکل الیاف جلوگیری میکند.
صابون مخصوص قلمو نیز به حفظ نرمی، فرم و کیفیت الیاف کمک کرده و باعث افزایش دوام قلموها میشود.
قبل از خرید لوازم نقاشی روی بوم به چه نکاتی توجه کنیم؟
۱. سطح مهارت و هدف خود را مشخص کنید: آیا قرار است این لوازم را برای استفاده تمرینی خریداری کنید یا قصد استفاده حرفهای دارید؟ بر اساس سطح مهارت خود، برای تهیه رنگ میتوانید از رنگهای دانشآموزی یا حرفهای استفاده کنید. بومهای نقاشی نیز در دو دستهی دانشآموزی (مبتدی) و حرفهای در بازار عرضه میشوند.
- بوم مناسب را انتخاب کنید: برای شروع، بومهای آماده بهترین گزینه هستند؛ زیرا از قبل با جسو زیرسازی شدهاند و نیاز به آمادهسازی ندارند. هنگام خرید بوم به جنس پارچه، کیفیت کلاف، ضخامت بوم و اندازه آن توجه کنید.
- نوع تکنیک نقاشی را در نظر بگیرید: هرکدام از تکنیکهای هنری مانند رنگ روغن، اکریلیک و گواش که برای نقاشی روی بوم مناسب هستند، مدیوم و وارنیشهای مخصوص به خود را دارند.
- .ابتدا وسایل ضروری را تهیه کنید: برای شروع نیازی به خرید تمام ابزارهای تخصصی ندارید. بوم، رنگ، چند قلمو، پالت و ابزارهای ساده شستوشو برای آغاز کار کافی هستند. وسایلی مانند مدیومهای تخصصی، وارنیش و کاردک را میتوانید بعداً تهیه کنید.
- روی کیفیت بوم، رنگ و قلمو سرمایهگذاری کنید: قلمو، رنگ و بوم سه ضلع یک مثلث هنری هستند که هرکدام به یک اندازه در نتیجه نهایی کار تأثیر دارند. پیشنهاد میکنم این اقلام را از برندهای معتبر و اقتصادی که بهراحتی در بازار ایران یافت میشوند تهیه کنید تا هم لذت بیشتری از نقاشی ببرید و هم رفتار واقعی رنگ و قلمو را روی بوم تجربه کنید.
جدول مقایسه بهترین برندهای لوازم نقاشی روی بوم
در جدول زیر، با برندهای معتبر اقتصادی و حرفهای برای چهار ابزار اصلی نقاشی روی بوم یعنی قلمو، مدیوم، رنگ و بوم آشنا میشوید:
|
ابزار نقاشی |
بهترین برندهای اقتصادی و مناسب هنرجویان |
بهترین برندهای حرفهای |
|
|
قلمو |
پارسآرت، رهاورد، خرم، آرتمن |
وینزور، B.B ایتالیا، گراف، ماریس |
|
|
رنگ اکریلیک |
وستا، ریپن، باران، پارلا، سوداکو، هور |
آمستردام، لیکوئیتکس، گلدن، وینزور، پریمو، سنپترزبورگ، مونتمارت کانادا، مایمری |
|
|
رنگ روغن |
وستا، باران، ماریس |
وینزور، ونگوگ، رامبرانت، سنپترزبورگ، شینهان |
|
|
گواش |
مرادی، وستا، پارس، آرتلاین، پلیکان، پالمو |
اشمینگ، تالنز، شینهان، وینزور، پنتل، ساکورا، فابرکاستل، اونر، پریمو |
|
|
مدیوم رنگ روغن |
— |
وینزور اند نیوتن، اولد هلند، رویال تلنز، مایمری، اشمینگ |
|
|
مدیوم اکریلیک |
کادنس، ریچ، ریپن، ریمانو |
— |
|
|
مدیوم گواش |
وستا، کیشار |
اشمینگ، دنیل اسمیت، وینزور اند نیوتون، رویال تالنز، هولبین، ترنر، شین هان، دالررونی، البی |
|
|
بوم نقاشی |
عالمزاده، بومیران، پارسبوم، رهاورد |
ریوز، وینزور |
|
کلام آخر
انتظار نداشته باشید اولین اثر شما شاهکار باشد.
لذت بردن از خلاقیت، تجربه کردن و پذیرش خطا، مهمترین بخش مسیر هنری است.
استادی تنها با تمرین به دست میآید؛ بنابراین هر حرکت قلمو و رنگ را روی بوم، فرصتی برای یادگیری و رشد بدانید.
سوالات متداول:
- برای شروع نقاشی روی بوم به چه وسایلی نیاز داریم؟
برای شروع به بوم، رنگ (اکریلیک، روغن یا گواش)، قلمو، پالت رنگ، مدیوم مناسب رنگ و چند ابزار ساده مانند ظرف آب و دستمال نیاز دارید.
- چه رنگهایی را میتوان روی بوم استفاده کرد؟
رنگ اکریلیک، رنگ روغن و گواش از رنگهای قابل استفاده روی بوم هستند. انتخاب بهترین رنگ به تکنیک، تجربه و سبک نقاشی شما بستگی دارد.
- آیا هر نوع بومی برای نقاشی مناسب است؟
خیر. بومهای آماده که با جسو زیرسازی شدهاند برای شروع مناسب هستند. بوم خام نیز قبل از نقاشی نیاز به آمادهسازی دارد.
- آیا میتوان از آبرنگ روی بوم استفاده کرد؟
استفاده از آبرنگ روی بوم معمولی توصیه نمیشود؛ زیرا رنگ بهخوبی کنترل نمیشود و در بافت بوم نفوذ میکند. برای آبرنگ بهتر است از کاغذ مخصوص استفاده شود.
- چند قلمو برای شروع نقاشی روی بوم لازم است؟
برای شروع سه قلموی کاربردی مانند قلموی تخت، گرد و فیلبرت در اندازههای مختلف کافی است.
- قیمت لوازم نقاشی روی بوم چقدر است؟
هزینه خرید لوازم به نوع رنگ، برند، کیفیت ابزار و تعداد وسایل بستگی دارد. میتوان با یک مجموعه ساده و اقتصادی کار را شروع کرد.
- برای شروع چه رنگهایی باید بخریم؟
رنگهای اصلی؛ قرمز، آبی، زرد، به همراه سیاه و سفید را تهیه کنید و میتوانید یک صورتی پرانرژی را جایگزین قرمز کنید.
