گواش یکی از تکنیک‌های هنری محبوب و پرطرفدار در میان کودکان و بزرگسالان است و برای بسیاری از ما، نخستین خاطره شیرین ورود به دنیای رنگ‌های روان و سیال بوده است. 

گواش پس از خشک شدن، سطحی مات و یکدست ایجاد می‌کند و به همین دلیل برای تصویرسازی، طراحی پوستر، کارتون و خلق آثار هنری بسیار مناسب است. یکی از ویژگی‌های مهم آن، قدرت پوشانندگی بالاست؛ به‌طوری که می‌توان روی بخش‌های قبلی دوباره رنگ گذاشت و اشتباهات را اصلاح کرد.

گواش شبیه آبرنگ است؛ با این تفاوت که غلیظ‌تر و مات‌تر است. همچنین برخلاف رنگ اکریلیک، پس از خشک شدن با اضافه کردن آب دوباره فعال می‌شود.

فهرست مطالب

• انواع گواش و کاربردهای آن‌ها

• گواش اکریلیک، پوستر کالر و گواش دیزاینر چه تفاوتی دارند؟

• کدام نوع گواش برای شما مناسب است؟

• یک چک‌لیست ساده برای خرید انواع گواش

• برندهای معتبر و اقتصادی انواع گواش در بازار ایران

• برای شروع نقاشی با گواش چه لوازمی تهیه کنیم؟

• کلام آخر 

• سوالات متداول

انواع گواش و کاربردهای آن‌ها

گواش‌ها را می‌توان از نظر نوع بسته‌بندی و شیوه استفاده به سه گروه قرصی، تیوپی و قوطی تقسیم کرد. 

از نظر سطح کیفیت و کاربرد نیز در انواع دانش‌آموزی(یا دانشجویی)، نیمه‌حرفه‌ای، حرفه‌ای عرضه می‌شوند. 

همچنین احتمالاً هنگام خرید با اصطلاحاتی مانند گواش اکریلیک (Acrylic Gouache)، گواش طراحان (Designer’s Gouache) و پوستر کالر (Poster Colour) مواجه شده باشید که هرکدام ویژگی‌ها و رفتار متفاوتی دارند. 

علاوه بر این‌ها، گواش‌های فلورسنت (شب‌نما/فسفری) و متالیک (براق/فلزی) دو دسته از رنگ‌های افکت‌دار و تخصصی هستند که برای ایجاد جلوه‌های بصری خاص، درخشش و برجسته‌سازی در نقاشی، تصویرسازی و کالیگرافی استفاده می‌شوند. 

در ادامه این مطلب به شرح کامل انواع گواش می‌پردازیم.

انواع گواش از نظر شکل و بسته‌بندی:

گواش‌ها از نظر نوع بسته‌بندی و شکل عرضه، در انواع مختلفی تولید می‌شوند که هرکدام ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود را دارند و عبارت‌اند از: 

گواش قرصی:

گواش‌های قرصی به‌صورت خشک و جامد عرضه می‌شوند و شیوه استفاده از آن‌ها شباهت زیادی به آبرنگ دارد. برای استفاده، کافی است قلم‌مو را خیس کرده و روی سطح رنگ بکشید تا رنگ فعال شود. پس از خشک شدن نیز می‌توان آن را دوباره با آب فعال و استفاده کرد.

یکی از مزیت‌های گواش قرصی، حمل آسان و استفاده راحت آن است. البته از نظر غلظت و قدرت پوشانندگی ممکن است به اندازه گواش‌های مایع نباشد؛ هرچند این موضوع تا حد زیادی به کیفیت و فرمولاسیون برند تولیدکننده بستگی دارد.

گواش قوطی:

نوع دیگری از گواش در قوطی‌های پلاستیکی یا شیشه‌ای عرضه می‌شود. این نوع گواش برخلاف گواش قرصی، برای استفاده نیازی به ترکیب شدن با آب ندارد.

البته گواش قوطی در معرض هوا به‌مرور خشک می‌شود؛ بنابراین پس از هر بار استفاده، حتماً در ظرف را به‌خوبی ببندید تا از خشک شدن رنگ جلوگیری شود.

گواش تیوپی:

گواش‌های تیوپی بافتی نیمه‌جامد و خمیری دارند و معمولاً در بسته‌بندی‌های پلاستیکی یا آلومینیومی عرضه می‌شوند. برای استفاده، می‌توان مقدار کمی آب به رنگ اضافه کرد تا بافت آن روان‌تر و کار با آن آسان‌تر شود.

گواش‌های حرفه‌ای یا آرتیست (Artist) و گواش‌های طراحان یا دیزاینر (Designer) عموماً به‌صورت تیوپی عرضه می‌شوند و از نظر نوع رنگ‌دانه، ماندگاری و کاربرد با یکدیگر تفاوت دارند. 

انواع گواش بر اساس سطح کیفی: 

گواش‌ها از نظر سطح کیفی در سه رده عرضه می‌شوند: دانش‌آموزی (یا دانشجویی)، نیمه‌حرفه‌ای، حرفه‌ای.

 گواش‌های دانش‌آموزی:

گزینه‌ای مناسب برای تمرین، یادگیری و فعالیت‌های هنری کودکان و افراد تازه‌کار هستند همچنین قیمت پایین‌تری دارند.

گواش‌های نیمه‌حرفه‌ای:

گزینه‌ای مناسب برای افراد تازه‌کار و هنرجویانی هستند که قصد دارند علاوه بر تمرین، خلق آثار هنری جدی‌تری را تجربه کنند. این نوع گواش‌ها از نظر غلظت رنگ‌دانه و قدرت پوشانندگی، کیفیتی بین گواش‌های دانش‌آموزی و حرفه‌ای دارند. 

گواش های حرفه‌ای (هنرمندان):

غلظت رنگ‌دانه بالاتر، قدرت پوشانندگی بهتر و ماندگاری بیشتری در برابر نور دارند. فرایند تولید این نوع گواش‌ها نیز تخصصی‌تر است. گواش هنرمندان برای خلق آثار هنری ماندگار تولید شده و در کنار غلظت بالای رنگ‌دانه، از مقاومت نوری خوبی نیز برخوردار است. بنابراین، رنگ‌ها در برابر نور دیرتر تغییر می‌کنند یا محو می‌شوند. با این حال، توصیه می‌شود جدول رنگ آن‌ها را بررسی کنید؛ AA به معنای ماندگاری یا مقاومت نوری بسیار بالا است و C به معنای ناپایدار بودن یا مستعد محو شدن است.

گواش اکریلیک، پوستر کالر و گواش دیزاینر چه تفاوتی با هم دارند؟

گواش اکریلیک، پوستر کالر و گواش دیزاینر در ظاهر شباهت زیادی به یکدیگر دارند؛ هر سه رنگ‌هایی مات، نسبتاً پوشاننده و مناسب برای طراحی و تصویرسازی هستند. اما تفاوت اصلی آن‌ها در نوع بایندر، رفتار رنگ پس از خشک شدن، کیفیت رنگدانه و کاربردی است که برای آن تولید شده‌اند.

گواش دیزاینر؛ انتخابی برای تصویرسازی حرفه‌ای:

گواش دیزاینر یا Designer Gouache بیشتر برای تصویرسازی، طراحی و کارهای گرافیکی ساخته شده است. ویژگی مهم آن، رنگ‌های قوی، مات و یکدست است که امکان ایجاد سطوح فلت و بدون انعکاس را فراهم می‌کند.

در این نوع گواش معمولاً غلظت و کیفیت رنگدانه اهمیت زیادی دارد؛ به همین دلیل رنگ‌ها زنده و پرقدرت به نظر می‌رسند. گواش دیزاینر به‌ویژه برای آثاری مناسب است که قرار است بعداً اسکن، عکاسی یا چاپ شوند.

البته همه رنگ‌های یک مجموعه لزوماً از نظر مقاومت نوری یکسان نیستند و بعضی رنگدانه‌ها ممکن است در برابر نور پایداری کمتری داشته باشند. بنابراین اگر ماندگاری اثر اهمیت زیادی دارد، بهتر است مقاومت نوری رنگ‌ها را جداگانه بررسی کنید.

پوستر کالر؛ اقتصادی و مناسب کارهای عمومی:

پوستر کالر از نظر ظاهر و شیوه استفاده به گواش سنتی نزدیک است و در بسیاری از موارد این دو اصطلاح به جای یکدیگر استفاده می‌شوند. با این حال، پوستر کالر معمولاً با تمرکز بیشتری بر قیمت مناسب، پوشانندگی خوب و استفاده عمومی تولید می‌شود.

این رنگ‌ها برای کارهای آموزشی، تمرینی، پروژه‌های دانشجویی، طراحی پوستر و فعالیت‌های هنری که مصرف رنگ در آن‌ها بالاست، گزینه‌ای اقتصادی هستند.

در مقایسه با گواش‌های سطح کیفی حرفه‌ای، معمولاً نباید از پوستر کالر انتظار همان میزان کیفیت رنگدانه، ظرافت ترکیب رنگ و ماندگاری نوری را داشت.

گواش اکریلیک؛ مات، پوشاننده و دائمی:

گواش اکریلیک از نظر ظاهر شبیه گواش است، اما رفتار آن پس از خشک شدن کاملاً متفاوت است.

گواش اکریلیک پس از خشک شدن مقاوم به آب می‌شود و دوباره با آب فعال نمی‌شود. بنابراین می‌توان لایه‌های مختلف رنگ را روی یکدیگر اجرا کرد، بدون اینکه لایه زیرین مانند گواش معمولی دوباره حل و جابه‌جا شود.

این ویژگی باعث شده گواش اکریلیک برای تصویرسازی، طراحی گرافیک، میکس‌مدیا و کار روی سطوح مختلف کاربرد داشته باشد. این رنگ می‌تواند روی سطوحی مانند چوب و برخی سطوح غیرجاذب نیز استفاده شود، البته سازگاری رنگ با سطح باید توسط سازنده مشخص شده باشد. ناگفته نماند که گواش اکریلیک در ایران به سختی پیدا می‌شود.

کدام نوع گواش برای شما مناسب است؟

انتخاب گواش مناسب بیش از آنکه به برند یا تعداد رنگ‌ها بستگی داشته باشد، به نوع استفاده، تکنیک نقاشی و میزان ماندگاری مورد انتظار شما مربوط است. در ادامه، انواع گواش را بر اساس کاربرد بررسی می‌کنیم تا راحت‌تر بتوانید گزینه مناسب خود را انتخاب کنید.

• اگر تصویرسازی حرفه‌ای برای چاپ و تکثیر انجام می‌دهید و به رنگ‌های قوی، زنده و پررنگ نیاز دارید، Designer’s Gouache یکی از گزینه‌های مناسب است.

با این نوع گواش می‌توانید میزان رقیق شدن رنگ با آب را به‌خوبی کنترل و قابلیت فعال‌سازی مجدد رنگ با آب را فراهم کنید.همچنین می‌توانید کنترل زیادی روی ترکیب و ساخت رنگ‌های جدید داشته باشید و به رنگ‌های مات، یکدست و پوشاننده برسید.

اگر قرار است اثر اصلی برای مدت طولانی در معرض نور باقی بماند، حتماً مقاومت نوری تک‌تک رنگ‌ها را بررسی کنید؛ زیرا برخی رنگ‌های بسیار درخشان ممکن است ماندگاری کمتری داشته باشند.

• اگر برای مدرسه، آموزش، تمرین و کارهای عمومی به رنگ نیاز دارید، گواش‌های دانش‌آموزی و Poster Color معمولاً انتخاب اقتصادی‌تری هستند.

این رنگ‌ها معمولاً در بسته‌بندی‌های کاسه‌ای یا قوطی عرضه می‌شوند و برای کارهای روزمره گزینه‌ای کاربردی هستند.

• اگر هدف شما خلق آثار هنری حرفه‌ای و ماندگار است، بهتر است به سراغ گواش‌های حرفه‌ای یا Artist Grade بروید.

در این نوع گواش، کیفیت و نوع پیگمنت، قدرت رنگ‌دهی، مقاومت در برابر نور و ماندگاری اهمیت بیشتری دارد و معمولاً رنگ‌ها در بسته‌بندی‌های تیوپی عرضه می‌شوند.

برای آثار ماندگار، فقط حرفه‌ای بودن گواش کافی نیست؛ مقاومت نوری هر رنگ را در جدول رنگ تولیدکننده بررسی کنید.

• اگر به لایه‌گذاری، تصویرسازی و تکنیک‌های میکس‌مدیا علاقه دارید، گواش اکریلیک می‌تواند گزینه مناسبی باشد. این نوع گواش ظاهری مات و پوشاننده دارد و پس از خشک شدن، در برابر آب مقاوم‌تر است. به همین دلیل می‌توان لایه‌های جدید را روی لایه خشک‌شده اجرا کرد، بدون اینکه رنگ زیرین به‌راحتی با آب فعال شود. این ویژگی برای تصویرسازی و طراحی‌هایی که به لایه‌گذاری متعدد نیاز دارند بسیار کاربردی است.
• اگر زیاد سفر می‌کنید یا به تکنیک‌های آبرنگ علاقه دارید، گواش قرصی می‌تواند انتخاب جذابی باشد.

این نوع گواش مانند آبرنگ با آب فعال می‌شود و به دلیل بسته‌بندی کوچک و سبک، حمل‌ونقل آسانی دارد؛ با این تفاوت که نتیجه نهایی معمولاً ظاهری مات‌تر و پوشاننده‌تر از آبرنگ خواهد داشت.

• در نهایت، بهترین نوع گواش برای شما همان محصولی است که با هدف کارتان هماهنگ باشد. برای تصویرسازی تجاری، ویژگی‌هایی مانند شدت و کنترل رنگ اهمیت بیشتری دارند؛ برای آثار ماندگار، کیفیت پیگمنت و مقاومت نوری در اولویت است و برای آموزش و تمرین، اقتصادی بودن و سهولت استفاده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

یک چک‌لیست ساده برای خرید انواع گواش

پیش از خرید، این موارد را بررسی کنید:

• نوع گواش: دانشجویی، حرفه‌ای یا Designer’s Gouache
• Pigment Code: نوع و کد رنگ‌دانه
• Lightfastness: میزان مقاومت در برابر نور؛ در برندهای مختلف ممکن است مقاومت نوری با استانداردها و مقیاس‌های متفاوتی مشخص شود؛ برای مثال Blue Wool Scale در بریتانیا و استانداردهای ASTM در آمریکا. 
• Permanence: میزان پایداری و ماندگاری در برابر گرما، رطوبت و سایر شرایط محیطی
• Opacity: میزان پوشانندگی یا شفافیت
• Series: سری و سطح قیمت رنگ
• کاربرد: تمرین، تصویرسازی، طراحی تجاری یا اثر هنری ماندگار
• Color Chart: اطلاعات رسمی رنگ‌های برند
• تعداد رنگ‌ها: کیفیت را فدای تعداد رنگ‌ها نکنید
• قیمت: قیمت بالاتر همیشه به معنای کیفیت بالاتر نیست

برندهای معتبر و اقتصادی انواع گواش در بازار ایران

در میان برندهای ایرانی، گواش‌های مرادی، وستا، پارس، آرت‌لاین، پلیکان و پالمو به‌دلیل قیمت مناسب و کیفیت قابل قبول، برای هنرجویان و مراکز آموزشی بهترین انتخاب هستند.

در میان برندهای خارجی، اشمینک آلمان، تالنز، شین‌هان، وینزور، پنتل، ساکورای ژاپن، فابرکاستل، اونر و پریمو بسیار پرطرفدار و شناخته شده هستند. 

کلام آخر

برای خرید  انواع گواش، فقط به نام برند، تعداد رنگ‌ها یا درخشش رنگ توجه نکنید. انتخاب حرفه‌ای زمانی اتفاق می‌افتد که مشخصات فنی رنگ را با نوع استفاده خود هماهنگ کنید.

سوالات متداول

1. تفاوت گواش معمولی و گواش اکریلیک چیست؟

گواش معمولی پس از خشک شدن با آب دوباره فعال می‌شود، اما گواش اکریلیک پس از خشک شدن مقاومت بیشتری در برابر آب دارد و برای لایه‌گذاری مناسب‌تر است.

1. گواش Artists' و Designers' چه تفاوتی دارند؟

 Artists' Gouache بیشتر برای آثار هنری حرفه‌ای و ماندگار طراحی شده، در حالی که Designers' Gouache بیشتر بر رنگ‌های قوی، مات و یکدست برای تصویرسازی و چاپ تمرکز دارد.

1. برای نقاشی حرفه‌ای چه گواشی بخرم؟

گواش Artist Grade با پیگمنت باکیفیت و مقاومت نوری بالا انتخاب مناسب‌تری برای نقاشی حرفه‌ای و آثار ماندگار است.

1. برای شروع چه گواشی خوب است؟

برای شروع، گواش Student Grade یا نیمه‌حرفه‌ای با قیمت مناسب و قابلیت ترکیب رنگ خوب انتخاب اقتصادی و کاربردی است.

1. گواش مناسب کودکان چیست؟

برای کودکان بهتر است از گواش‌های غیرسمی، قابل شست‌وشو و مخصوص کودکان استفاده شود و ایمنی محصول بر تنوع رنگ‌ها اولویت داشته باشد.

1. برای نقاشی روی مقوا، چوب یا پارچه کدام گواش بهتر است؟

برای مقوا گواش معمولی مناسب است، برای چوب گواش اکریلیک گزینه بهتری است و برای پارچه بهتر است از رنگ مخصوص پارچه استفاده کنید.

1. گواش خارجی بهتر است یا ایرانی؟

 ملیت برند به‌تنهایی معیار کیفیت نیست؛ نوع پیگمنت، مقاومت نوری، پوشانندگی و کیفیت ساخت را با مشخصات فنی مقایسه کنید.

1. تفاوت Artist Grade و Student Grade چیست؟

Artist Grade معمولاً پیگمنت خالص‌تر، قدرت رنگ‌دهی و ماندگاری بالاتری دارد، در حالی که Student Grade اقتصادی‌تر و مناسب آموزش و تمرین است.

1. ماندگاری یا Lightfastness چیست؟

 Lightfastness نشان می‌دهد یک رنگ‌دانه در برابر نور و اشعه فرابنفش تا چه اندازه می‌تواند رنگ اصلی خود را در طول زمان حفظ کند.